Istanbul - city of Pamuk

ENGLISH TEXT BELLOW

Inną rzeczą, o której chciałbym Wam powiedzieć, to literatura, po którą sięgnąłem przed wyjazdem. Jest to o tyle istotne, że prawdopodobnie ma wpływ na moje oczekiwania, a więc sposób, w jaki będę patrzył na Stambuł i Turcję, przynajmniej na początku. Na potrzeby tego wpisu zamieniam się więc w recenzenta i przedstawiam trzy najważniejsze z przeczytanych książek.

"Śnieg" Orhana Pamuka to powieść o wydarzeniach, które naprawdę nie miały miejsca, ale przez swój realizm mogłyby się wydarzyć. Osobiście nie jestem fanem fikcji literackiej, a chętniej sięgam po eseje naukowe, niż literaturę beletrystyczną. Książka jednak na tyle doskonale obnaża kontrasty i prezentuje humory społeczne Turcji, że czyta się ją z wypiekami na twarzy. O świecie, w którym żadna strona konfliktu nie ma racji, a żadna decyzja uplasowienia się po którejkolwiek z nich, nie jest słuszna. 
Orhan Pamuk - najpopularniejszy chyba turecki pisarz (na pewno w Europie i stanach Zjednoczonych), noblista - w swojej twórczości w ogóle dotyka tematów, których nie da się skategoryzować i zaszufladkować, często bez rozwiązania. Na swój kraj patrzy dość autoironicznie i sceptycznie, choć darzy go wielką miłością. Na marginesie mówiąc, w Turcji jest to możliwe, gdyż silnie rozwijana jest tożsamość narodowa, co pozostaje trudne do wyobrażenia dla mnie, jako mieszkańca Polski, gdzie miłość do kraju reprezentowana jest jedynie przez starsze pokolenie i nacjonalistów. 
Musimy pamiętać, że właśnie przez takie opisywanie Turcji, które nie zawsze wszystko przedstawia w korzystnym świetle, a przed "zachodem" ujawnia również rzeczy, które męczą, trapią, bolą, pozostają bez rozwiązania, Orhan Pamuk nie należy do najbardziej uwielbianych pisarzy przez obywateli Republiki Turcji. Jest najbardziej znany, ale raczej Turek będzie się go wstydził, niż zachwycał się jego książkami. 

Czy to jest prawdą? Nie wiem. Sprawdzę. Popytam. Moja tureckiego pochodzenia przyjaciółka uważa go za jednego z jej ulubionych pisarzy. Taką informację jednak przeczytałem w książce - "Turcja półprzewodnik obyczajowy". Sprawdzę też wiele innych ciekawych informacji, które opisują dwie polki - Agata Bromberek i Agata Wielgołaska - które wyjechały raz do Turcji i zakochały się w tym kraju. Nigdy nie czytałem przewodników. Zawsze wydawało mi się to upraszczające, ten jednak poleciła jedna z moich wykładowczyń i przyznam szczerze, że chyba nie mogłem znaleźć lepszego przygotowania przed wyjazdem. Mam świadomość, że pisany oczyma dwóch dziewczyn jest zaledwie ich subiektywnymi obrazami Turcji, ale z przyjemnością sprawdzę, na ile przełoży się na moją turecką rzeczywistość. 
Dzięki niej nauczyłem się też bardzo wielu polskich (i nie tylko) stereotypów o Turcji. Sam bowiem nauczony jestem tego, żeby starać się nie upraszczać, nie szufladkować i nie zamykać w ramach stereotypu niczego. Ciekawość mnie zżera, jak niewiele mają wspólnego z rzeczywistością. A może się zdziwię... 

Z kolei tą książką, która wywarła na mnie największe wrażenie jest „Stambuł: Wspomnienia i miasto" wyżej już wspomnianego autora. Chociaż z czasem pewnie coraz mniej aktualna, nie mniej wzruszająca. To biograficzna książka Pamuka, w której skupia się na opisie uczucia, jakim sam darzy Stambuł, w którym spędził większość życia. Przeplatana ciekawostkami historycznymi, literaturoznawczymi, kulturowymi opowieść skupia się na specyficznym rodzaju smutku (hüzün), który wiąże się z tęsknotą za miastem, którego już nie ma. Za Stambułem państwa osmańskiego i jego kulturą, która na początku XX w.  została zażegnana przez proeuropejską politykę. Niezwykle piękne i barwne opisy miasta i przeżyć autora, a przy tym dla mnie książka ta stała się rodzajem encyklopedii, z której mogłem czerpać wiedzę o kulturze miasta, jak i całego kraju.

To już jutro! Nie mogę się doczekać! 

Another thing I would like to tell you about is a literature, that I read before my departure. It’s that much important that probably influenced my expectations and the way I’ll look at Istanbul and Turkey. At least in the begining! Especially for this post, I’m transforming into reviewer and presenting three of the most important book I read. 

Orhan Pamuk’s snow is a novel about circumstances, that never took place, but because of its realism they could really happen. Although I am not a fan of fiction and I enjoy essays more than light literature, this book denudes circumstances and presents social moods of Turkey, that I read it  breathless, from cover to cover. About the world, where none of the conflict-sites is right, and no decision about taking someone’s site is good.
Orhan Pamuk - probably the most popular turkish writer (for sure in Europe and the US), noblest - touches in his output a lot of the subjects, that you can’t easily categorize or label. Often without any solution. He looks very sceptic and ironically on his country, although he holds it in high love and regard. By the way, it’s possible in Turkey, because the national identity is strongly expanded, what’s hard for me to imagine, because in Poland only older generation and nationalists are those who represent love to the country.
We need to remember, that because of the way of describing Turkey, that sometimes brings to light and shows even unfavorably to „the West” things that worry, bother, afflict, stay without any solution, Orhan Pamuk’s not one of the most adored writer by Turkish citizens. He’s the most known, but Turkish associate him rather with shame than admiration. 

I have no idea, if that’s true. I will check it. I’ll ask. My friend, that’s got turkish origin, finds him as one of her favorite writer. However that’s an information that I found in a book „Turcja półprzewodnik obyczajowy” (what we could translate as „Turkey custom semi-guidebook”. I’ll check also many of the informations that two Polish women - Agata Bromberek and Agata Wielgołaska - concluded there. They both flew to Turkey and felt in love with the country. I had never read any guidebooks. I always thought that they simplify everything. However this one was advised to mi by my lecturer and I must to admit, that I probably couldn’t have find any better preparation before my travel. I realize that wrote by two girls guide, is full of subjective images of Turkey, but it’ll be my pleasure to check how much of what they describe is true.
Moreover I’ve learned a lot of polish (and not only) stereotypes about Turkey. I’m myself learned indeed, not to simplify, label or identify anything as a stereotype. I’m already curious how less they have in common with reality. Or maybe I’ll be surprised… 

Then there’s a book that impressed me the most. „Istanbul: Memories and the City” by author that I already mentioned here. Although time makes it probably less and less uploaded, it’s still very affecting. This is an autobiographic Pamuk’s book, where he focuses on describing a feeling that Istanbul affects him with. Istanbul - the city where he has spent most of his life. A story, where historical, literary and cultural tidbits are intertwined, focuses on a specific kind of sadness (hüzün), which’s connected to the longing for a city, that doesn’t exist any more. For osmanian Istanbul and its culture, that was defused by pro-european politic in the beginning of 20 century. Supremely beautiful and overwhelming descriptions of the city and author’s experiences. This book also became for me a kind of encyclopedia, from which I could get a knowledge about city and country culture. 

It’s already tomorrow! I’m really excited!